آراستگی ظاهری همسران، عامل مهم انسجام خانوادگی

در روایات اهل بیت (علیهم السّلام) بر آراستگی در خانواده؛ هم آراستگی زن برای شوهر و هم شوهر برای زن، تأکید بسیاری شده است.[1] تمیز و آراسته بودن زن و شوهر باعث می شود که آنها خود را در جاذبه محبّت همسر قرار دهند. خداوند زنان را به گونه ای خلق کرده است که در پی اظهار زیبایی هستند و مرد را به گونه ای آفریده که خریدار زیبایی است و این امر یکی از عوامل مهم در قوام بخشی به خانواده تلقی می شود. واژه «جمال» در قرآن نیز به معنای زیبایی نیست، بلکه به معنای اظهار زیبایی است و اگر این میل فطری و طبیعی در خانواده به درستی پاسخ داده نشود، متأسفانه زمینه نادرست آن در خارج از خانه فراهم می شود. تعجب برانگیز نیست اگر مشاوری در پاسخ به یک زن که شکایت از سختگیری و بدخلقی شوهر خود دارد، او را توصیه و ترغیب به آراستگی برای شوهر کند، زیرا ریشه عمده درگیری های میان زن و شوهرها، در غیر آن چیزی است که اظهار می شود. غالباً اختلافات خانوادگی از ناحیه مردانی است که دچار ناکامی های جنسی می شوند. در اهمیت این مطلب همان بس که حتی بهره مندی و ارضاء کامل مرد از زن موجب رفع مشکلاتی که ریشه در ناکامی جنسی ندارد نیز می شود.

ریشه عمده درگیری های میان زن و شوهرها، در غیر آن چیزی است که اظهار می شود.

الف: ظاهر زیبا و آراسته زنان، نیاز مردان
جذابیت های ظاهری همسر یکی از امور مورد توجه مردان است. به ویژه اینکه غالباً مردان در این باره به خیال پردازی های مختلفی مبتلا می شوند. به همین دلیل لازم است که زنان به این امر توجه خاص داشته باشند. البته منظور این نیست که زنان در این مورد، دست به اقدام ویژه ای در ساخت و پرداخت ظواهر خود بزنند یا مثلاً ستاره های سینما را در الگوی آرایش ظاهری خود قرار دهند، بلکه منظور این است که به این امر توجه داشته باشند و در حد معقولی به آراستگی خود اهمیت بدهند و به تنوع در این امور اهتمام بورزند. تنوع در آرایش مو و چهره، آراستگی، پاکیزگی، خوشبویی و زیبایی تن و لباس از جمله این امور است. البته به طور معمول زن ها در دوران عقد و اوائل ازدواج، این گونه مسائل را رعایت می کنند ولی اغلب بعد از ازدواج و در مسیرهای پر پیچ و خم زندگی و گردنه های مشکلات، این امور فراموش می شود و مورد بی اعتنایی قرار
می گیرد. اموری که می تواند به زندگی صفا بدهد، جلب محبّت کند و موجب پای بندی بیشتر مرد به همسر خود شود. به ویژه اینکه چنین انتظاری در راستای توصیه های اکید اسلامی نیز قرار دارد. پیامبر گرامی (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرماید: «اگر زن، خود را برای شوهرش نسازد، بی گمان در دل او جای نمی گیرد.»[2]

اگر زن، خود را برای شوهرش نسازد، بی گمان در دل او جای نمی گیرد.

زن ها باید بدانند، مرد غالباً طالب تن زن است، همان طور که زن طالب قلب مرد است. اگر مردی به همسرش توجه کند، احترام بگذارد و به علاقه های او اهمیت بدهد، به زن می باوراند که قلبش در تسخیر اوست. زن نیز اگر خود را برای شوهرش بیاراید و جذابیت های ظاهری را رعایت کند، مرد را وا می دارد که بیشتر طالب او باشد. وقتی این دو نیاز زن و شوهر، از سوی یکدیگر و در محدوده خانه و خانواده تامین نشود، پاسخ های خود را در بیرون از این محدوده - یعنی جامعه - می جوید و همین امر زمینه ساز فساد و آلودگی های اخلاقی در جامعه می شود.

ب: اظهار زیبایی زن برای شوهر
در کنار روایاتی که به نمونه هایی از آنها اشاره شد روایت عجیبی وجود دارد که می فرماید: «جَمالُ الرِّجالِ فی عُقُولِهم و عُقُولُ النِّساءِ فی جَمالِهم»[3] یعنی زیبایی مردان در عقلانیت آنها و عقلانیت زنان در اظهار زیبایی آنها برای همسرانشان است. آنچه درباره مردان در این حدیث گفته شده است، کاملاً قابل درک است، اما آنچه در مورد زنان آمده، کمی تأمل برانگیز است. بدیهی ترین پرسشی که درباره این مسأله می توان کرد این است که مگر چه رابطه ای میان عقل زنان و اظهار زیبایی آنها وجود دارد؟ شاید منظور این حدیث این باشد که «عقل» به معنای نگهدارنده است، یعنی عقل عاملی است که انسان را از خطا، گناه و اشتباه نگه می دارد و آنچه نگهدارنده زن از خطا و لغزش است، اظهار زیبایی (جمال) در نزد همسرش است. به بیان دیگر زن با اظهار زیبایی در نزد همسرش به میل فطری و طبیعی خویش که همان ظاهر کردن زیبایی های خود است، پاسخ مناسب می دهد و پس از اقناع این میل، دیگر نیازی به آشکار کردن این زیبایی ها در نزد دیگران یا جامعه ندارد.

زن با اظهار زیبایی در نزد همسرش به میل فطری و طبیعی خویش که همان ظاهر کردن زیبایی های خود است، پاسخ مناسب می دهد.

برداشت دیگر از این حدیث آن است که «جمال» را حالت زیبا دانسته اند. همان طور که جسم زن زیباست، روح او نیز زیبا آفریده شده است، پس نشانه عقلانیت زنان و عامل نگهدارنده آنها محافظت از ترکیب زیبای روح و جسمی است که خداوند برای آنها قرار داده است. به تعبیر دیگر تأکید می شود که طبیعت خود را همان گونه که خداوند هماهنگ و زیبا آفریده است حفظ کند و خصلت های مردانه به خود نگیرد.

ج) حریم خانه جایگاه آراستگی
همان گونه که در روایات تأکید فراوانی بر آراستگی زن شده، به همان اندازه نیز تأکید شده است که استعمال زینت و اظهار زیبایی باید تنها محدود به فضای خانواده باشد و این عمل در برابر چشم نامحرمان و بیرون از حریم خصوصی خانه، نهی شده است؛ چرا که چنین رفتاری آرمش و امنیت خانوادگی را بر هم می زنند. «نبود حریم میان زن و مرد، آزادی، معاشرت های بی بند و بار هیجانات و التهابات جنسی را فزونی می بخشد و تقاضای روابط جنسی را به صورت یک عطش روحی و یک خواست اشباع نشدنی در می آورد.»[4]

د) آراستگی مرد برای همسر
برخلاف نظر عوام که غالباَ بر آراستگی زن برای شوهر تأکید دارند، در فرهنگ اسلامی این عمل یک انتظار دو سویه است؛ یعنی مرد نیز باید خود را برای همسرش آراسته بدارد. در روایات آمده است که زنان بنی اسرائیل به گناه افتادند، زیرا مردانشان نسبت به وضع ظاهری خود بی اعتنا بودند. پیامبر (صلی الله علیه وآله و سلم) می فرمایند: «لباس های خود را بشویید، موهایتان را اصلاح کنید، مسواک بزنید، خود را آراسته سازید و نظافت کنید؛ چرا که بنی اسرائیل این کارها را نکردند در نتیجه زنانشان به زنا افتادند.»[5]

در فرهنگ اسلامی همان گونه که بر آراستگی زن برای شوهر تأکید می شود، مرد نیز باید خود را برای همسرش آراسته بدارد.

حضرات معصومین (علیهم السّلام) به آراستگی خود نزد همسرانشان بسیار اهمیت می دادند تا حدی که گاه نحوه پوشش آنها ملاقات کنندگان را به تعجب وا می داشت. «در زمان امام سجاد (علیه السّلام) فردی از اهل عرفان می شنود، شخصی از فرزندان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در مدینه زندگی می کند که از فرط عبادت، زینت عبادت کنندگان نام گرفته است. این فرد مشتاقانه به زیارت سبط پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) می رود و در کمال تعجب حضرت را در جامه ای سرخ رنگ و اتاقی مجلل می بیند. او که از مواجهه با چنین وضعی تعجب کرده بود، نزد دیگران زبان به گلایه باز می کند. اما مرتبه بعد که نزد امام می رود، امام را با لباسی ساده می بیند که بر گلیمی نشسته است. حضرت به او می فرماید: مرتبه قبل که من را در جامه سرخ و اتاق مجلل دیدی، به این خاطر بود که همسرم، من را و سرایش را این گونه دوست دارد.»[6]

شبیه این روایت درباره امام باقر (علیه السّلام) و امام حسین (علیه السّلام) و امام صادق (علیه السّلام) هم آمده است. چنین روایاتی حاکی از این است که همان گونه که مرد بر زنش حقی دارد، زن هم بر مردش حقی دارد. به ویژه این که آراستگی موجب انس و محبّت بیشتر زنان به شوهرانشان شده و به تبع آن موجب احساس قدرت در مرد می شود. همچنین گفته شده است که خضاب و آراستگی، قدرت جنسی مردان را نیز تقویت می کند.

منبع: کتاب سرّ دلبران (عوامل آرامش بخش و نشاط آفرین در خانواده)، امیرحسین بانکی پورفرد

-------------------------------------------------------------------------
پی نوشت ها:
1. تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث، ص315؛ «یَجِب عَلی الرَّجُلِ ِلأَمرَاَتُه ُما یَجِب لَهُ عَلَیها، أَن تَزَیَّنَ لَها کَما تَتَزَیَّنَ لَهُ فِی غَیرِ ماثِم» (مرد در برابر زن همان وظیفه ای را دارد که زنش در برابر او دارد، یعنی خود را برای او بیاراید).
2. تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث، ص387.
3. بحارالانوار، ج103، ص224.
4. مسئله حجاب، شهید مرتضی مطهری، ص49.
5. کنز العمال، ج6، ص640.
6. بحارالانوار، ج46، ص103.