شیوه سخن گفتن زوجین

مهمترین و در عین حال ساده‌ترین نوع برقراری ارتباط انسان‌ها با یکدیگر ارتباط کلامی است. یک ارتباط کلامی موفق، رابطه‌ای است که بر رشد و شادابی زندگی بی‌افزاید. در میان ارتباطات موجود در خانواده، ارتباط کلامی بیشترین درصد را به خود اختصاص می‌دهد و با استحکام خانواده رابطه مستقیم دارد. همسران به ارتباط کلامی با هم نیاز دارند، زیرا علاوه بر ابراز نیازها، با تفهیم و تفاهم، به رشد عاطفی و اجتماعی هم کمک می‌کنند. زوج‌ها برای تبادل افکار و احساسات، حل اختلافات و تصمیم گیری به گفتگو می‌پردازند. در مشکلات ارتباطی زوج‌ها، ضعف مهارت‌های کلامی، بیش از هر امر دیگری به چشم می‌خورد. بهترین ابزار ارتباطی انسان‌ها گفتگو است و اگر روابط کلامی زوجه موثر باشد، بیشتر مسائل به راحتی حل می‌شود، در نتیجه رعایت اصول اخلاقی گفتگو، بسیار مهم است.

برای برخورداری از گفتگوی مناسب با همسر باید به نکاتی توجه کرد؛

۱.زوجین باید در زمان مناسب و مختصر صحبت کنند، تا طولانی و خسته کننده نباشد. هرگاه همسر به منزل می‌آید تا ۱۵ دقیقه درباره مسائل مهم با او صحبت نکنند تا خستگی و تنش او رفع شود.
۲. هرگاه عقاید و نظرات خود را برای همسر بیان می‌کنند، آنها را به صورت امور قطعی بیان نکنند. بلکه آن را شخصی کنند و بگویند: من تصور می‌کنم یا برداشتم از این موقعیت چنان است.
۳. درباره همسر و روابط خود صحبت کنند. به جای اینکه بگویند امشب شام چقدر خوش گذشت، بگویند از اینکه با هم بودیم چقدر لذت بردم.
۴. نرم و ملایم صحبت کنند، به این صورت که آهنگ صدا پایین باشد و از داد کشیدن و صدای بلند خودداری شود. عامل دیگر ملایمت، به سرعت کلام مربوط است. گفتار متین و آرام سرعت تند ندارد. لحن گفتگو بین زن و شوهر باید آن چنان باشد، که همدلی و آرامش را به بار آورد. استفاده از سخن ملایم و پرهیز از گفتار خشن، زمینه ساز شنیدن خوب، گفتگوی سازنده و در نهایت موجب افزایش دوستی بین همسران است.
۵. منطقی با دلیل و بر اساس شواهد و مدارک معتبر سخن بگویند. پیروی از حدس و گمان‌ها فرد را دچار اشتباه می‌کند.
۶. رسا و گویا صحبت کنند و در مسائل کلی و عام بکوشند با بیان موارد عینی موضوع را روشن کنند.
۷. از آغاز صحبت با قصد اصلاح و از سر خیرخواهی صحبت کنند، نه به طور انتقام و تلافی. آلوده شدن هدف و نیت به خودخواهی، خودمحوری و دوری از نیت خالص را می‌توان از علل خستگی و ناتوانی در جلب محبت همسر، ریشه تنش‌ها، طلاق‌های عاطفی و کاهش ارتباط کلامی بین زوجین عنوان کرد.
۸. کلمات و عباراتی به کار ببرند که در عرف پسندیده است. تعبیر قرآن در مورد ملاک روابط زناشویی اصل معروف است. یکی از موارد معروف به روابط کلامی برمی‌گردد. معروف شیوه‌ای است که مردم یک جامعه می‌پسندند و با شریعت و ذوق انسان مخالفت نداشته باشد.
۹. زوجین باید از تهدید، سرزنش، مقایسه منفی و بازگشت به گذشته‌های دور خودداری کنند.

لازم است زوج‌ها با ویژگی‌های اخلاقی گفتگو آشنا شوند. این ویژگی‌ها عبارتند از؛

۱.صداقت
از اصول اخلاقی سخن گفتن، راستگویی است. در آیات قرآن کریم از راستگویی به عنوان صفت بندگان شایسته و پیامبران،¹ عنوان شده و از دروغگویی بسیار نهی شده است.² در روایات راستگویی به عنوان زینت سخن، نجات بخش انسان، پاک کننده رفتار، سبب اعتماد و آرامش دل، صفت مهم اخلاقی و شاخص اصلی ایمان و دینداری آمده است. صداقت زمینه ساز اعتماد در روابط اجتماعی از جمله زندگی زناشویی است. مراد از صداقت، گفتاری است که فرد در آن انگیزه و قصدی مغایر با محتوای کلامش ندارد و گفته‌اش مطابق واقع باشد. بی‌صداقتی زن یا مرد فضای خانواده را به بی‌اعتمادی و بدبینی می‌کشاند و زمینه اختلاف را برمی‌انگیزد. راستگویی زن و شوهر زمینه اعتماد متقابل، رابطه دوستی و عزت نفس هر دو را فراهم می‌کند.³ پیامبر اکرم (ص) نظر منفی شدیدی به دروغگویی داشت⁴ و سفارش می‌کرد که به خانواده خود دروغ نگویید.⁵ همسران باید تلاش کنند به شوخی نیز دروغ نگویند، زیرا با دروغ و تردید افکنی پایه اعتماد در خانواده فرو می‌ریزد و زمینه همدلی و توافق از بین می‌رود. زیبایی زندگی زناشویی به گفتار درست بر اساس حق، و کمال آن به نیک رفتاری همراه راستگویی است.

۲.احترام کلامی بین زوجین
تکریم دیگران رفتار اخلاقی مهمی است که بیشتر در زمینه‌های کلامی بروز می‌کند. احترام زوجین نسبت به هم رکن روابط موثر آنان است. متون اسلامی به مردان سفارش می‌کند که به همسر خود احترام بگذارند.⁶ این نشانه رشد یافتگی است و بی‌احترامی به زن نشانه ناپختگی مرد است. از نشانه‌های احترام زوج به یکدیگر صدا زدن هم به بهترین نامی است که هر یک دوست دارند. از سوی دیگر بی احترامی و حرمت شکنی حتی در نحوه صدا زدن و یا هرگونه صدا زدن تند به نپذیرفتن سخنان همسر می‌انجامد و احساس ناراحتی از همسر را در درونش برمی‌انگیزاند. رعایت ادب و احترام همسر حتی در مواردی که او به آنها پایبند نیست بهتر است. در متون اسلامی به احترام متقابل میان زن و شوهر بسیار سفارش شده است. امام صادق علیه السلام در مورد احترام گذاشتن زن به شوهر می‌فرمایند: هر زنی که به شوهرش احترام بگذارد و آزارش نرساند، خوشبخت و سعادتمند خواهد بود. همچنین ایشان درباره احترام گذاشتن مرد به زن می‌فرمایند: مردی که همسری اختیار کرد باید او را گرامی و محترم بشمارد.⁷

۳.سپاسگزاری کلامی
سپاس از دیگران رفتار اخلاقی است که بر آن زیاد تاکید شده است. به گونه‌ای که تشکر نکردن از دیگران ناسپاسی به خدا به شمار می‌رود.⁸ سپاسگزاری زوجین از همدیگر از اصول روابط موثر از ویژگی‌های خانواده سالم است. از صفات مناسب زنان سپاسگزاری از همسر است. ناسپاسی زن در گفتار پیامدهای نامطلوبی برای خانواده و خود او دارد. از صفات موثر مرد تشکر از همسر خود است که سبب تشویق زن و افزایش صمیمیت بین آنها می‌شود. توجه مرد به فعالیت‌های زن در خانه و ارزش اقتصادی و اخلاقی آن موجب همدلی او با همسر و برانگیخته شدن او به سپاسگزاری از همسر می‌شود.

۱.یس.۵۲،آل عمران.۱۷
۲.حرانی.تحف العقول عن آل الرسول.ص۳۶۸
۳.تمیمی آمدی.تصنیف غررالحکم و دررالکلم.ج۲۹.ص۸۱۲
۴.متقی هندی.کنزالعمال.ج۳.ص۳۴۴
۵.مجلسی.بحارالانوار.م۶۹.ص۲۵۴
۶.حرعاملی.وسائل الشیعه.ج۵.ص۶۱
۷.مجلسی.بحارالانوار.ج۷۳.ص۳۵۴
۸.ابن بابویه.عیون اخبار الرضا.ج۲.ص۲۸۹

منبع : معاونت تبلیغ و اموری فرهنگی حوزه های علمیه